Seuthopolis, zaginiona tracjańska stolica na dnie zbiornika
Seuthopolis było hellenistycznym miastem założonym przez tracjańskiego króla Seutesa III pod koniec IV wieku p.n.e. w pobliżu dzisiejszego Kazanłyku. Jego ruiny odkryto i w pełni zbadano podczas budowy zapory, a następnie pozostawiono pod wodami zbiornika Koprinka. Dziś nie da się po nim spacerować, ale jego historia, znaleziska i pobliskie grobowce królewskie czynią je wartym uwagi przystankiem.
Archeolodzy odkryli to tracjańskie miasto w 1948 roku, a potem patrzyli, jak zamykają się nad nim wody zapory. Seuthopolis, najlepiej zbadane tracjańskie miasto w Bułgarii, wciąż leży na dnie zbiornika.
Historia Seuthopolis
Seuthopolis założył tracjański król Seutes III pod koniec IV wieku p.n.e., według źródeł angielskich między około 325 a 315 rokiem p.n.e., i opisuje się je jako stolicę królestwa Odrysów. Trakowie żyli wówczas w cieniu Macedonii. Po śmierci Aleksandra Wielkiego w 323 roku p.n.e. jego wodzowie walczyli o kontrolę nad regionem. Seutes początkowo siłą sprzeciwiał się macedońskiej dominacji, ale w 306 roku p.n.e. uznał zwierzchnictwo Lizymacha, co pozwoliło mu zachować pewną autonomię. Miasto otrzymało jego imię, zgodnie z modą władców hellenistycznych, i powstało prawdopodobnie po pokoju wodzów w 311 roku p.n.e.
Zbudowano je na miejscu wcześniejszej obwarowanej rezydencji królewskiej, na małym półwyspie nad rzeką Tonzos, dzisiejszą Tundżą, a od wschodu płynęła Goljama Warowica. Zaplanowano je z góry według regularnego greckiego układu szachownicowego, kojarzonego z Hippodamosem z Miletu. Pięciokątny mur o długości około 890 metrów obejmował około pięciu hektarów, a wewnątrz były bramy, brukowane ulice, agora, studnie i kanalizacja odprowadzająca ścieki do rzeki. Domy stały na kamiennych fundamentach, a ściany wznoszono z cegły suszonej na słońcu. Większość przestrzeni w obrębie murów zajmowały budynki oficjalne, a większość ludzi mieszkała poza nimi.
W północnej części stała wewnętrzna cytadela, pałac Seutesa, bogato zdobiony malowanymi ścianami i kolumnadą. Mieściło się w nim także sanktuarium Kabirów, wielkich bogów Samotraki, co sugeruje, że Seutes był zarazem królem i najwyższym kapłanem. Ołtarz na agorze wiązał się z kultem Dionizosa; napis wymienia kapłana o imieniu Amaistas, syna Medistasa. W mieście mieszkali Trakowie i Grecy, a jego monety dowodzą, że biło własny pieniądz. Poza murami leżała nekropolia z ceglanymi grobowcami tolosowymi, częściowo pod kurhanami: zamożnych chowano, czasem razem z końmi, a uboższych mieszkańców kremowano ze skromnymi darami grobowymi.
Miasto nie przetrwało długo. W III wieku p.n.e. złupili je Celtowie; niektóre źródła podają rok 281 p.n.e., inne umieszczają jego kres w latach 260. p.n.e. Z czasem rzeka zasypała je mułem i popadło w zapomnienie. Jego ruiny odkryli w 1948 roku bułgarscy archeolodzy podczas budowy zapory noszącej wówczas imię Georgiego Dimitrowa, później przemianowanej na Koprinkę. Zespół pod kierunkiem prof. Dimitara P. Dimitrowa przez następne siedem lat zbadał całe miasto i trzy duże kurhany jego nekropolii.
Mimo wagi odkrycia zaporę ukończono, a ruiny zalano, więc Seuthopolis leży na dnie zbiornika. Jedno z najważniejszych znalezisk, tzw. Wielka Inskrypcja z 1953 roku, odkryta w pałacu, jest napisana po grecku i pokazuje, jak bardzo zhellenizowana była już tracka elita. W 2005 roku architekt Żeko Tilew zaproponował zbudowanie wokół ruin okrągłego muru o średnicy 420 metrów, aby je ponownie odsłonić, a w 2008 roku opublikowano też plan betonowego pierścienia, lecz żaden nie doczekał się realizacji. Nowsze badania pytają, czy miasto kiedykolwiek było główną siedzibą władzy Seutesa, czy raczej niewielkim, reprezentacyjnym ośrodkiem hellenistycznym.
Ciekawostki o Seuthopolis
- W źródłach bułgarskich Seuthopolis uchodzi za jedyne w pełni zbadane starożytne tracjańskie miasto na terenie Bułgarii.
- Wielka Inskrypcja znaleziona w 1953 roku jest po grecku i według źródeł polskich utrwala uroczystą przysięgę królowej Bereniki i jej synów dotyczącą człowieka o imieniu Epimenes, prawdopodobnie lekarza Seutesa.
- Większość przestrzeni w murach zajmowały budynki oficjalne i tylko niewiele domów tracjańskiej elity.
- W domach miasta znajdowały się ołtarze-paleniska: tynkowane, zdobione i barwione podesty pośrodku głównego pomieszczenia.
- Pałac w Seuthopolis przypomina planem i rozmiarami świątynię Heraklesa na Tasos.
- Szczyt Sevtopolis Peak na Wyspie Greenwich na Antarktydzie otrzymał w 2005 roku nazwę od miasta.
Wycieczki w pobliżu: Seuthopolis
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Zwiedzanie okolic Seuthopolis: co warto wiedzieć
- Ruiny są zatopione pod zbiornikiem Koprinka, więc nie ma odkopanego stanowiska, po którym można spacerować; sprawdźcie Państwo, co ewentualnie widać obecnie z brzegu.
- Makieta miasta jest prezentowana w muzeum Iskra w Kazanłyku i pomaga wyobrazić sobie jego układ.
- Kilka kilometrów na północ leży Dolina Władców Tracji, gdzie znajduje się wiele tracjańskich grobowców królewskich.
- W pobliżu są Tracki Grobowiec w Kazanłyku, w odległości około 8 km, tracki grobowiec Ostrusza i Grobowiec Seutesa III, około 9 km stąd.
- Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia muzeów i grobowców.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Seuthopolis
Zdjęcia: Seuthopolis
Pytania
Czym jest Seuthopolis?
Seuthopolis było tracjańskim miastem założonym przez króla Seutesa III pod koniec IV wieku p.n.e. koło dzisiejszego Kazanłyku. Służyło mu za siedzibę królewską i opisuje się je jako stolicę królestwa Odrysów.
Gdzie leży Seuthopolis i czy można je zwiedzać?
Jego ruiny leżą na dnie zbiornika Koprinka koło Kazanłyku w obwodzie Stara Zagora. Są pod wodą i nie można ich zwiedzać jak zwykłego stanowiska archeologicznego.
Dlaczego Seuthopolis jest pod wodą?
Ruiny odkryto w 1948 roku podczas budowy zapory. Archeologom dano kilka lat na badania, ale zaporę ukończono, a miasto zalano.
Czym jest Wielka Inskrypcja z Seuthopolis?
To grecki tekst znaleziony w 1953 roku w pałacu, wyryty na marmurowej steli. Pokazuje, że tracka elita była już w III wieku p.n.e. mocno zhellenizowana.
Czy Seuthopolis mogłoby kiedyś zostać znów odsłonięte?
Istnieją propozycje, w tym plan z 2005 roku okrągłego muru wokół ruin i plan z 2008 roku betonowego pierścienia, ale żadnej nie zrealizowano.
Co jeszcze jest w pobliżu Seuthopolis?
Kilka kilometrów na północ leży Dolina Władców Tracji z grobowcami królewskimi, takimi jak Tracki Grobowiec w Kazanłyku, Ostrusza i Grobowiec Seutesa III.
Także w pobliżu
Grobowiec tracki w Kazanłyku
Kazanłyk · kopułowy grobowiec UNESCO z trackimi freskami
7,5 km stąd
Grobowiec tracki Ostrusza
Szipka · tracki kompleks grobowy z sześcioma komorami i malowanym sufitem
9 km stąd
Grobowiec Seutesa III
Szipka · nietknięty tracki grób królewski ze złotym wieńcem
9,5 km stąd
Dolina Trackich Królów
Kazanłyk · ponad 1500 trackich kurhanów w Dolinie Róż
10 km stąd