Trackie i rzymskieRodopy i południowa Bułgaria

Willa Armira, rzymska willa-pałac we wschodnich Rodopach

Willa Armira to rzymska willa wiejska kilka kilometrów na południowy zachód od Iwajłowgradu, we wschodnich Rodopach, niedaleko doliny Ardy. Wzniesiona w drugiej połowie I wieku n.e., należy do największych i najbogaciej zdobionych rzymskich willi odkopanych w Bułgarii, z pomieszczeniami obłożonymi marmurem, ogrzewaniem podłogowym i misternymi mozaikami. Odrestaurowana ze środków europejskich, to wartościowy przystanek dla miłośników rzymskiej Tracji.

Portrety rzymskiego właściciela ziemskiego i jego dwojga dzieci, ułożone w mozaice podłogowej, są jedynymi tego rodzaju w Bułgarii. Willę, która je kryła, odkryto przypadkiem podczas budowy tamy.

GdzieWschodnie Rodopy, kilka kilometrów na południowy zachód od Iwajłowgradu, obwód Chaskowo, nad rzeczką Armira

RodzajRzymska willa podmiejska z I–IV wieku, zabytek o znaczeniu narodowym

Idealne dlaMiłośników historii Rzymu, mozaik i architektury oraz podróżnych w skrajnie południowo-wschodniej Bułgarii

Jak dojechaćSamochodem z Iwajłowgradu, kilka kilometrów

Historia willi Armira

Willę zbudowano w drugiej połowie I wieku n.e., mniej więcej w latach 50.–70., niedługo po utworzeniu rzymskiej prowincji Tracja w 46 roku. Początkowo należała do tracjańskiego arystokraty w służbie Rzymu, który prawdopodobnie zarządzał okolicą. Stoi nad brzegiem rzeczki Armira, dopływu Ardy, od której wzięła nazwę. Na początku II wieku na miejscu urządzono warsztat do prac kamieniarskich, wykorzystując biały marmur wydobywany w pobliżu, a rzeźbiarzy sprowadzono podobno z Afrodyzjady w Azji Mniejszej, miasta słynnego ze szkoły rzeźbiarskiej.

Powstał w ten sposób dwupiętrowy kompleks w kształcie litery U, złożony z budynków mieszkalnych i gospodarczych, rozciągnięty na około 3600 metrach kwadratowych wraz z ogrodem. Same pomieszczenia mieszkalne zajmują 978 metrów kwadratowych i skupiają się wokół dziedzińca z kolumnadą i basenem, impluvium, o wymiarach około 11 na 7 metrów. Parter miał 22 pomieszczenia i taras widokowy, z jadalnią, salonami, sypialnią i łazienką, a ściany obłożono białym marmurem. Podłogi ogrzewał hypocaustum, a mozaiki ukazują motywy geometryczne, roślinne, zwierzęce i ludzkie, z Meduzą jako powracającym tematem, a także sceny z mitów o Artemidzie i Akteonie oraz o Dionizosie i Ariadnie. W III wieku willę rozbudowano o dużą salę biesiadną, triclinium o wymiarach około 11,7 na 10,9 metra, z własnym ogrzewaniem podłogowym, i stała się prawdziwą willą-pałacem.

Życie trwało tu do końca IV wieku. Zniszczenie wiąże się z pustoszeniem okolic Adrianopola w 378 roku, gdy Goci pokonali armię rzymską pod wodzą cesarza Walensa, rannego i zaniesionego do willi w pobliżu pola bitwy. Według niektórych przekazów Goci znaleźli go tam, spalili budynek i zabili cesarza, a niektórzy badacze dopuszczają, że mogła to być willa Armira, choć pewne jest tylko, że spłonęła w tym czasie. Później ziemia zsunięta ze zbocza przykryła ruiny, dzięki czemu zachowało się tak wiele marmuru i mozaik.

Niedaleko, na terenie wsi Swiraczi, stoi rzymski kurhan o wysokości około 16 metrów, datowany na początek panowania Trajana (97–117 n.e.) i prawdopodobnie będący rodzinną nekropolią właścicieli willi. Jego podstawą jest kamienna konstrukcja o długości około 200 metrów, obłożona blokami długości do 3,7 metra ułożonymi w dziesięciu stopniowanych rzędach i połączonymi żelaznymi klamrami zalanymi ołowiem. Źródła opisują ją jako nieporównywalną z niczym w Bułgarii.

Willę odkryto przypadkiem w 1964 roku, gdy robotnicy budowali niewielką tamę; prace wstrzymano, a wykopaliska trwały do 1980 roku. W 1968 roku uznano ją za zabytek o znaczeniu narodowym. Około 1990 roku obiekt został ograbiony, a marmurowe elementy, w tym rzeźbione hermy, wywieziono nielegalnie za granicę; jedną wystawiono w londyńskim domu aukcyjnym, a prawie wszystkie fragmenty później zwrócono. Po rekonstrukcji ze środków unijnych programu Phare willa została otwarta dla zwiedzających w 2008 roku, a w lecie 2024 roku ponownie po gruntownym remoncie dachu i infrastruktury turystycznej.

Ciekawostki o willi Armira

Portrety mozaikowe właściciela z II wieku i jego dwojga dzieci są jedynymi rzymskimi portretami mozaikowymi odkrytymi w Bułgarii; dziś przechowuje je Narodowe Muzeum Historyczne w Sofii.
Meduza jest najczęstszym motywem dekoracyjnym w willi.
Betonowa wieża ujęcia wody porzuconej tamy, zbudowana przed odkryciem willi, stoi do dziś obok muzeum.
Zanim zdecydowano o pozostawieniu willi na miejscu, jej mozaiki zabezpieczono specjalną techniką w dużych fragmentach, by móc je wydobyć.
Niektórzy badacze zastanawiają się, czy cesarz Walens, ranny pod Adrianopolem w 378 roku, schronił się właśnie w tej willi, ale źródła nazywają to jedynie możliwością.
Od 2014 roku willa figuruje pod numerem 72b na liście 100 narodowych obiektów turystycznych Bułgarskiego Związku Turystycznego.

Wycieczki w pobliżu: Willa Armira

Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:

From Plovdiv: Perperikon, Villa Armira, and Rock Mushrooms Tour

11 godz.

Zobacz szczegóły ›

Help the hosts: Breadmaking, Yoghurt making and Cattle Keeping

★ 3 (4 opinii) · 1 godz.

Zobacz szczegóły ›

Shipka Church & Monument + Buzludzha Spaceship Self-Guided

★ 5 (1 opinii) · 2 godz.

Zobacz szczegóły ›

Incredible Cycling along the Picturesque Shipka and Buzludja

6 godz.

Zobacz szczegóły ›

Zwiedzanie willi Armira: co warto wiedzieć

Odtworzona willa pozwala przejść przez jej pomieszczenia, a wiele mozaik podłogowych pozostaje na miejscu; najsłynniejsze portrety są w Sofii, a kopie marmurowych zdobień ma muzeum regionalne w Kyrdżali.
Willa została ponownie otwarta w lecie 2024 roku po remoncie dachu i infrastruktury turystycznej, dlatego przed wyjazdem sprawdźcie Państwo aktualne godziny otwarcia i warunki zwiedzania.
Warto wypatrywać dziedzińca z basenem, ogrzewanych pomieszczeń i mozaik z Meduzą oraz zwrócić uwagę na betonową wieżę porzuconej tamy w pobliżu.
Rodzinny kurhan leży na terenie wsi Swiraczi; źródła nie podają, jak można go zwiedzać.
W pobliżu leżą m.in. wieś Lutica (około 4 km) i twierdza Mezek (około 27 km).

Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.

Mapa: gdzie leży Willa Armira

Zdjęcia: Willa Armira

Pytania

Czym jest willa Armira?

Willa Armira to rzymska willa podmiejska koło Iwajłowgradu w południowo-wschodniej Bułgarii, zbudowana w drugiej połowie I wieku n.e. Należy do największych i najbogaciej zdobionych rzymskich willi odkopanych w kraju.

Gdzie leży willa Armira i jak daleko jest od Iwajłowgradu?

Leży kilka kilometrów na południowy zachód od Iwajłowgradu, w obwodzie Chaskowo, nad brzegiem rzeczki Armira.

Co wyjątkowego mają mozaiki w willi Armira?

Są wśród nich portrety właściciela i jego dwojga dzieci, jedyne rzymskie portrety mozaikowe znalezione w Bułgarii. Powracającym motywem jest Meduza, a oryginały portretów przechowuje się w Sofii.

Jak odkryto willę Armira?

Robotnicy znaleźli ją przypadkiem w 1964 roku podczas budowy niewielkiej tamy. Potem rozpoczęto wykopaliska, które trwały do 1980 roku.

Co stało się z willą Armira?

Była zamieszkana do końca IV wieku i spłonęła w czasie pustoszenia okolic Adrianopola przez Gotów w 378 roku. Około 1990 roku została ograbiona, ale prawie cały skradziony marmur później zwrócono.

Czy można dziś zwiedzać willę Armira?

Tak, odtworzona willa jest otwarta dla zwiedzających; otwarto ją w 2008 roku, a ponownie w lecie 2024 roku po remoncie. Przed wyjazdem sprawdźcie Państwo aktualne godziny otwarcia.